Готовый набор · C2 · 12 карточек · около 12 минут
Лексика C2 для анализа денежно-кредитной и налогово-бюджетной политики, источников инфляции и инструментов, сдерживающих системные риски в финансовом секторе.
Автор: Cards2All. Обновлено: 2026-08-03.
Оценивать эффективность трансмиссионного механизма денежно-кредитной политики: насколько полно и с каким запаздыванием решение по ставке передаётся денежному рынку, условиям кредитования, спросу и инфляции.
Пример: Талдаушылар базалық мөлшерлеме өзгерісінің ақша нарығы мөлшерлемелері арқылы депозиттер мен кредиттердің құнына қаншалықты толық әрі қандай кідіріспен берілетінін салыстырып, ақша-кредит саясатының трансмиссиялық тетігінің тиімділігін бағалады. — Аналитики сопоставили, насколько полно и с каким запаздыванием изменение базовой ставки передаётся стоимости депозитов и кредитов через ставки денежного рынка, и оценили эффективность трансмиссионного механизма денежно-кредитной политики.
Примечание: Ілік септік пен тәуелдік жалғауы тізбектеледі: саясаттың тетігі, тетіктің тиімділігі. Бағалау нені? — тиімділігін. Трансмиссия бір сәттік нәтиже емес: пайыздық, кредиттік, валюта және күтулер арналары арқылы уақыт өте берілетін ықпал. ҚҰБ осы ұғым үшін «трансмиссиялық тетіктің тиімділігі» тіркесін қолданады. Ресми-талдамалық регистр.
Оценивать закреплённость инфляционных ожиданий около цели: устойчивы ли долгосрочные ожидания и слабо ли они реагируют на кратковременные ценовые скачки.
Пример: Бір реттік тариф өсімінен кейін қысқамерзімді болжамдар жоғарылағанымен, бес жылдан кейінгі инфляцияның медианалық болжамы өзгермесе, сарапшы инфляциялық күтулердің мақсат маңында орнығуын салыстырмалы түрде берік деп бағалай алады. — Если после разового повышения тарифа краткосрочные прогнозы выросли, а медианный прогноз инфляции через пять лет не изменился, эксперт может счесть закреплённость инфляционных ожиданий около цели сравнительно устойчивой.
Примечание: Орнығу — орнығу үдерісі; бағалау нені? — орнығуын. Тек күтулердің тұрақтылығы жеткіліксіз: олардың қандай деңгейдің маңында орныққаны маңызды. Медианалық болжам — сауалнама жауаптарының ортасындағы мән; «бес жылдан кейінгі» болжам көкжиегін білдіреді, бес жылдық деректер медианасын емес.
Рассчитывать реальную базовую ставку с учётом ожидаемой инфляции, чтобы отделить объявленную номинальную ставку от приблизительной реальной стоимости денег.
Пример: Егер номиналды базалық мөлшерлеме он бес пайыз, ал алдағы жылға күтілетін инфляция сегіз пайыз болса, талдаушы нақты мөлшерлемені жуықтап жеті пайыз деп есептейді. — Если номинальная базовая ставка равна пятнадцати процентам, а ожидаемая инфляция на следующий год — восьми процентам, аналитик приближённо рассчитывает реальную ставку как семь процентов.
Примечание: Ескеру нені? — инфляцияны; нені ескеріп? — күтілетін инфляцияны ескеріп. Қарапайым жуықтау: номиналды мөлшерлеме минус күтілетін инфляция. Дәл есептеуде Фишер арақатынасы қолданылады, сондықтан айырма әсіресе жоғары мөлшерлемелер кезінде тек жуық мән береді.
Сопоставлять реальную ставку с ненаблюдаемой нейтральной оценкой, чтобы определить, стимулируют ли денежно-кредитные условия совокупный спрос или, напротив, сдерживают его.
Пример: Модельдердің басым бөлігі нақты мөлшерлемені бейтарап деңгейден жоғары көрсетті, сондықтан комитет ақша-кредит шарттарын тежеуші деп сипаттады, бірақ бағалаудың белгісіздігін де атап өтті. — Большинство моделей показало реальную ставку выше нейтрального уровня, поэтому комитет охарактеризовал денежно-кредитные условия как сдерживающие, одновременно отметив неопределённость оценки.
Примечание: Салыстыру нені немен? — нақты мөлшерлемені бейтарап деңгеймен. Бейтарап мөлшерлеме тікелей бақыланбайды: ол модельдермен бағаланады және уақыт өте өзгеруі мүмкін. Нақты мөлшерлеме бейтараптан жоғары болса, шарттар әдетте тежеуші; төмен болса, ынталандырушы деп түсіндіріледі.
Направлять краткосрочные рыночные ставки посредством процентного коридора, в котором ставки постоянных инструментов задают верхнюю и нижнюю границы около сигнала денежно-кредитной политики.
Пример: Өтімділік күрт құбылған аптада орталық банк тұрақты құралдар мен ашық нарық операцияларын үйлестіріп, қысқамерзімді нарықтық мөлшерлемелерді пайыздық дәліз ішінде бағдарлады. — В неделю резких колебаний ликвидности центральный банк сочетал постоянные инструменты и операции открытого рынка, направляя краткосрочные рыночные ставки внутри процентного коридора.
Примечание: Бағдарлау нені? — мөлшерлемелерді; не арқылы? — дәліз арқылы. Дәліздің өзі нарықтық мөлшерлемені механикалық түрде бекітпейді: орталық банк өтімділік операцияларымен оның саясат сигналына жақын қалыптасуына ықпал етеді. ҚҰБ-тың маманданған мәтіндерінде «қысқамерзімді нарықтық мөлшерлемелер» бірге жазылады.
Абсорбировать избыточную ликвидность банковской системы депозитными операциями, краткосрочными нотами или резервными требованиями, чтобы избыток денег не размывал процентный сигнал политики.
Пример: Қазынашылық төлемдерден кейін банктердің бос қаражаты көбейгенде, реттеуші қысқамерзімді ноталарды орналастырып, банк жүйесіндегі артық өтімділікті сіңірді. — Когда после казначейских выплат свободные средства банков выросли, регулятор разместил краткосрочные ноты и абсорбировал избыточную ликвидность банковской системы.
Примечание: Сіңіру нені? — артық өтімділікті. Бұл — «ақшаны жою» емес, орталық банк құралдарына уақытша байланыстырып, нарықтағы қолжетімді өтімділік көлемін азайту. ҚҰБ құрал атауында «қысқамерзімді ноталар» бірге жазылады; жалпы уақыт мағынасындағы «қысқа мерзімді» тіркесі бөлек жазылады.
Оценивать ненефтяной фискальный импульс: направленность изменения налогово-бюджетной политики после отделения нефтяных доходов и циклических влияний от дискреционных решений государства.
Пример: Сарапшы шығыстардың өсуін мұнай бағасынан түскен уақытша кіріспен шатастырмай, мұнай емес фискалдық импульстің ішкі сұранысқа ықпалын бөлек бағалады. — Эксперт не смешивал рост расходов с временным доходом от цен на нефть и отдельно оценил влияние ненефтяного фискального импульса на внутренний спрос.
Примечание: Бағалау нені? — мұнай емес фискалдық импульсті. Ықпал ету неге? — ішкі сұранысқа. Мұнай емес фискалдық импульс нақты бюджет тапшылығының жай өзгерісіне тең емес: талдауда мұнай секторынан түсетін кірістер, циклдік ықпалдар, біржолғы түсімдер және саясат шешімдері ажыратылады. Ресми макроэкономикалық регистр.
Отличать инфляцию спроса от шока предложения: выяснять, вызвано ли устойчивое давление расходами сверх производственных возможностей либо удорожанием и сокращением доступности ресурсов.
Пример: Қызмет көрсету бағасы жалақы мен кредиттеудің өсуімен қатар жеделдесе, ал азық-түлік бағасы өнімнің азаюынан көтерілсе, талдаушы сұраныс инфляциясын ұсыныс күйзелісінен ажыратады. — Если цены на услуги ускоряются вместе с ростом зарплат и кредитования, а продукты дорожают из-за сокращения урожая, аналитик отличает инфляцию спроса от шока предложения.
Примечание: Ажырату нені неден? — сұраныс инфляциясын ұсыныс күйзелісінен. «Күйзеліс» мұнда ағза күйі емес, ұсыныс көлеміне не шығынына кенет әсер ететін экономикалық шок. Нақты деректе екі арна қатар жүруі мүмкін; жіктеу саясат жауабын таңдауға көмектеседі, бірақ себепті автоматты түрде дәлелдемейді.
Оценивать отклонение отношения кредитов к ВВП от его долгосрочного тренда как один из сигналов чрезмерного кредитного роста и накопления циклического системного риска.
Пример: Кредиттердің ЖІӨ-ге арақатынасы ұзақмерзімді үрдістен едәуір жоғарылаған соң, кеңес бұл ауытқуды басқа индикаторлармен бірге жүйелік тәуекелдің қордалану белгісі ретінде қарастырды. — После заметного превышения отношением кредитов к ВВП долгосрочного тренда совет рассмотрел это отклонение вместе с другими индикаторами как признак накопления системного риска.
Примечание: Ауытқу неден? — үрдістен ауытқу; нені бағалау? — ауытқуын. Халықаралық әдебиеттегі credit-to-GDP gap ұғымы. ҚҰБ-та «кредит ГЭП-і» және «ұзақмерзімді трендтен ауытқу» нұсқалары кездеседі; оқу бірлігі англицизмнің орнына сипаттамалы «ұзақмерзімді үрдістен ауытқу» тіркесін береді. Көрсеткіш қосымша индикаторлармен бірге талданады.
Формировать контрциклический буфер капитала в фазе избыточного кредитного роста, чтобы банки накопили запас и могли высвободить его при спаде без резкого ограничения кредитования.
Пример: Кредиттік тәуекелдер кең өрлеу кезеңінде ұлғайғандықтан, реттеуші капиталдың контрциклдік буферін кезең-кезеңімен қалыптастырып, оны күйзеліс кезінде босату шарттарын алдын ала түсіндірді. — Поскольку кредитные риски выросли в фазе широкого подъёма, регулятор поэтапно сформировал контрциклический буфер капитала и заранее объяснил условия его высвобождения при стрессе.
Примечание: Қалыптастыру нені? — буферін; ненің буфері? — капиталдың буфері. Контрциклдік буфер — банк шығынын өтеуге арналған капитал қоры; ол әдеттегі резервтік өтімділікпен тең емес. «Босату» талапты төмендетуді білдіреді, банктің капиталын таратып беруді емес.
Проводить стресс-тестирование риска ликвидности: проверять, выдержит ли банк или система отток финансирования и снижение рыночной ликвидности активов при тяжёлом, но правдоподобном сценарии.
Пример: Сценарийде ірі салымдардың әкетілуі, өтімді активтерге қолданылатын дисконттың өсуі және көтерме қорландыруға қолжетімділіктің тоқтауы қатар қарастырылып, өтімділік тәуекелі бойынша стресс-тестілеу жүргізілді. — В сценарии одновременно рассмотрели отток крупных вкладов, увеличение дисконтов, применяемых к ликвидным активам, и прекращение доступа к оптовому фондированию и провели стресс-тестирование риска ликвидности.
Примечание: Жүргізу нені? — стресс-тестілеуді; не бойынша? — өтімділік тәуекелі бойынша. Сценарий «ауыр, бірақ ықтимал» болуы және ақша ағындарының мерзімін, өтімді активтер қорын, қаржыландыру арналарын қамтуы керек. Стресс-тест болжам емес, төзімділікті шартты сценариймен тексеру.
Моделировать каналы распространения финансового стресса, по которым первоначальный убыток одной организации передаётся другим через взаимные требования, срочную распродажу активов, расчёты или удорожание фондирования.
Пример: Бір банктің дефолтқа ұшырауы өзара талаптар мен активтерді жаппай сатудың кері байланысы арқылы басқа ұйымдарға қалай тарайтынын көру үшін зерттеушілер қаржы жүйесіндегі күйзелістің таралу арналарын модельдеді. — Чтобы увидеть, как дефолт одного банка распространяется на другие организации через взаимные требования и обратную связь массовой распродажи активов, исследователи смоделировали каналы распространения финансового стресса.
Примечание: Модельдеу нені? — арналарын; ненің арналары? — күйзелістің таралу арналары. Бұл сипаттамалы тіркес халықаралық әдебиеттегі financial contagion ұғымын білдіреді және медициналық мағынадағы «жұқпалы әсер» тіркесінен аулақ болады. Тікелей арна — ұйымдардың өзара талаптары; жанама арналарға активтерді жедел сату, өтімділік тапшылығы және қорландыру құнының өсуі жатады.