Термины и определения
1. бос жұмыс орнының талаптарын мұқият зерделеу
тщательно изучить требования вакансии
Пример: Өтінім жібермес бұрын бос жұмыс орнының талаптарын мұқият зерделеп, оларды өз тәжірибеммен салыстырдым. — Перед отправкой заявки я тщательно изучил требования вакансии и сопоставил их со своим опытом.
Примечание: Бос жұмыс орны — «вакансия». Бос жұмыс орнының тіркесінде орны = орын + -ы (тәуелдік жалғауы), ал орнының = орны + -ның (ілік септік). Зерделеу нені? — талаптарды. Регистр ресми-іскерлік немесе бейтарап-оқу.
2. біліктілігімнің лауазым талаптарына сәйкес келетінін көрсету
показать, что моя квалификация соответствует требованиям должности
Пример: Сұхбатта біліктілігімнің лауазым талаптарына сәйкес келетінін жүзеге асырған жобаларым арқылы көрсеттім. — На собеседовании я показал, что моя квалификация соответствует требованиям должности, на примере реализованных проектов.
Примечание: Сәйкес келу барыс септікті меңгереді: неге? — талаптарына. Сәйкес келетінін — тәуелді сөйлемдегі есімше формасы; көрсету глаголына бағынғанда табыс септікте келеді: келетінін.
3. тәжірибемді нақты нәтижелермен негіздеу
подкрепить свой опыт конкретными результатами
Пример: Мен жобаларды басқару тәжірибемді мерзімнің қысқарып, шығынның азайғанын көрсететін деректермен негіздедім. — Я подкрепил свой опыт управления проектами данными, показывающими сокращение сроков и расходов.
Примечание: Негіздеу нені? — тәжірибені; немен? — нәтижелермен, деректермен. Көмектес септік дәлел немесе құралды көрсетеді. Сұхбатта жалпы бағадан гөрі тексерілетін нәтижені атауға арналған ресми тіркес.
4. жетістігімді сандық көрсеткішпен сипаттау
описать своё достижение количественным показателем
Пример: Алдыңғы қызметімде өтінімдерді өңдеу уақытын жиырма пайызға қысқартқанымды айтып, жетістігімді сандық көрсеткішпен сипаттадым. — Я указал, что на прошлой работе сократил время обработки заявок на двадцать процентов, и так описал своё достижение количественным показателем.
Примечание: Сандық көрсеткіш — количественно измеряемый результат. Жиырма пайызға қысқарту: степень изменения оформлена барыс септік на -ға. Қысқартқанымды — объектная форма номинализованного действия при айту.
5. лауазымның негізгі міндеттерін нақтылап сұрау
уточнить основные обязанности по должности
Пример: Сұхбат соңында лауазымның негізгі міндеттерін нақтылап сұрадым: алғашқы үш айда қандай нәтиже күтіледі? — В конце собеседования я уточнил основные обязанности по должности: какой результат ожидается в первые три месяца?
Примечание: Нақтылап сұрау — көсемшелі тіркес: сұрақты дәл қою немесе қосымша түсінік сұрау; ол міндетті түрде «алдымен нақтылау, содан кейін сұрау» деген екі бөлек әрекетті білдірмейді. Міндеттерін — белгілі табыс септігіндегі тура толықтауыш.
6. командадағы рөлімді нақты мысалмен түсіндіру
объяснить свою роль в команде на конкретном примере
Пример: Мен командадағы рөлімді нақты мысалмен түсіндіріп, әріптестер арасындағы жұмысты қалай үйлестіргенімді айттым. — Я объяснил свою роль в команде на конкретном примере и рассказал, как координировал работу между коллегами.
Примечание: Командадағы — место или сфера в жатыс септік; рөлімді — определённый объект с притяжательным окончанием 1-го лица. Көсемше түсіндіріп связывает пояснение с последующим сообщением.
7. күрделі мәселені қалай шешкенімді ретімен баяндау
последовательно рассказать, как я решил сложную проблему
Пример: Сұхбатта мен жобаның кешігу қаупін қалай байқағанымды, қандай шара қолданғанымды және нәтижесі қандай болғанын ретімен баяндадым. — На собеседовании я последовательно рассказал, как заметил риск задержки проекта, какие меры принял и каков был результат.
Примечание: Қалай шешкенімді — косвенный вопрос, номинализованный и поставленный в табыс септік после баяндау. Ретімен подчёркивает связную последовательность: ситуация → действие → результат.
8. Ұсынылған жалақы мөлшерін талқылауға бола ма?
Можно ли обсудить предложенный размер зарплаты?
Пример: Міндеттер аясы кеңейгендіктен, ұсынылған жалақы мөлшерін талқылауға бола ма? — Поскольку круг обязанностей расширился, можно ли обсудить предложенный размер зарплаты?
Примечание: Жалақы мөлшері — официально-деловое сочетание «размер зарплаты». Етістік + -уға бола ма? выражает вежливый вопрос о возможности; ма пишется отдельно.
9. Икемді жұмыс кестесін келісіп алуға бола ма?
Можно ли согласовать гибкий график работы?
Пример: Баламды балабақшаға апаруым керек, сондықтан икемді жұмыс кестесін келісіп алуға бола ма? — Мне нужно отводить ребёнка в детский сад, поэтому можно ли согласовать гибкий график работы?
Примечание: Келісіп алу — алдын ала уағдаласып, ортақ шешімге келуді білдіретін бейтарап ауызекі тіркес; белгілі объект табыс септікте келеді: кестесін. Ресми атауы — икемді жұмыс уақыты режимі. Ол жұмыс берушімен келісу арқылы жұмыс күнінің басталуын, аяқталуын немесе ұзақтығын өзгертуге мүмкіндік береді.
10. Аптасына екі күн қашықтан жұмыс істеуге бола ма?
Можно ли работать удалённо два дня в неделю?
Пример: Жобалық кездесулердің көбі онлайн өтеді екен, аптасына екі күн қашықтан жұмыс істеуге бола ма? — Раз большинство проектных встреч проходит онлайн, можно ли работать удалённо два дня в неделю?
Примечание: Аптасына екі күн — регулярная частота; қашықтан — нормативное наречие «дистанционно». Жұмыс істеуге бола ма? — нейтрально-вежливая модель вопроса о возможности.
11. Сынақ мерзімі қанша уақытқа белгіленеді?
На какой срок устанавливается испытательный срок?
Пример: Еңбек шартына қол қоймас бұрын сынақ мерзімі қанша уақытқа белгіленетінін сұрадым. — Перед подписанием трудового договора я спросил, на какой срок устанавливается испытательный срок.
Примечание: При указании срока белгілену употребляется с барыс септік: үш айға белгілену. Қанша уақытқа? спрашивает о длительности, а не о календарной дате. Стиль нейтрально-деловой.
12. келісілген талаптарды еңбек шартына жазбаша енгізу
письменно внести согласованные условия в трудовой договор
Пример: Жалақыға, жұмыс кестесіне және сынақ мерзіміне қатысты келісілген талаптарды еңбек шартына жазбаша енгізуді сұрадым. — Я попросил письменно внести в трудовой договор согласованные условия о зарплате, графике работы и испытательном сроке.
Примечание: Еңбек шартына енгізу: неге? — еңбек шартына, барыс септік. Келісілген — ырықсыз етіс тұлғасындағы есімше; жазбаша — «в письменной форме». Қатысты шылауы барыс септікті меңгереді: жалақыға, жұмыс кестесіне, сынақ мерзіміне қатысты.