Готовый набор · C1 · 12 карточек · около 12 минут
Күрделі онлайн-алаяқтық белгілерін тануға, қолжетімділікті шектеуге, қаржылық залалды тежеуге, оқиғаға қатысты дәлелдемелерді сақтауға және оны құжаттауға арналған қазақ тіліндегі C1 лексикасы.
Автор: Cards2All. Обновлено: 2026-08-03.
Распознать социальную инженерию, построенную на психологическом давлении: срочности, угрозах, требовании секретности или апелляции к авторитету.
Пример: Қоңырау шалушы тергеудің құпия екенін айтып, ақшаны дереу аударуды талап еткенде, Әлия психологиялық қысымға құрылған әлеуметтік инженерияны аңғарып, әңгімені тоқтатты. — Когда звонивший сослался на тайну следствия и потребовал немедленно перевести деньги, Алия распознала социальную инженерию, основанную на психологическом давлении, и прекратила разговор.
Примечание: Аңғару нені? — әлеуметтік инженерияны. «Қысымға құрылған» тіркесі тәсілдің негізін білдіреді; тіркес ресми-талдамалық регистрге жатады. «Әлеуметтік инженерия» мұнда адамды айламен әрекетке итермелеуді білдіреді, техникалық инженериямен шатастырылмайды.
Подтвердить полномочия звонящего по независимому каналу связи, найденному самостоятельно, а не по сообщённому им номеру или ссылке.
Пример: Өзін банк қызметкерімін деп таныстырған адам жеке деректерді сұраған соң, Данияр тұтқаны қойып, қоңырау шалушының өкілеттігін картадағы ресми нөмірге өзі хабарласу арқылы растады. — После того как представившийся сотрудником банка человек запросил личные данные, Данияр завершил звонок и проверил полномочия звонившего, самостоятельно связавшись с банком по официальному номеру на карте.
Примечание: Растау нені? — өкілеттігін; не арқылы? — тәуелсіз байланыс арнасы арқылы. «Тәуелсіз» дегеніміз — күмәнді хабарламадан алынбаған, пайдаланушы өзі тапқан ресми арна. Ресми-іскерлік регистр.
Заметить малозаметное отклонение в доменном имени: лишнюю или заменённую букву, цифру либо необычную доменную зону.
Пример: Төлем беті мінсіз көрінгенімен, Меруерт домен атауындағы көзге түсе бермейтін ауытқуды байқап, карта деректерін енгізуден бас тартты. — Хотя страница оплаты выглядела безупречно, Меруерт заметила малозаметное отклонение в доменном имени и отказалась вводить данные карты.
Примечание: Байқау нені? — ауытқуды; қайдағы? — домен атауындағы. «Көзге түсе бермейтін» тіркесіндегі -а/-е/-й бер- құрылымы белгінің үнемі не оңай байқала қоймайтынын білдіреді; ол абсолютті «көрінбейтін» деген мағына бермейді. Техникалық-публицистикалық регистр.
Не передавать постороннему одноразовый код подтверждения, даже если тот представляется сотрудником банка или государственного органа.
Пример: Хабарласушы оның аты-жөнін дұрыс атағанымен, Нұрбек бір реттік растау кодын бөгде адамға бермей, ресми арна арқылы сұраудың шынайылығын тексерді. — Хотя звонивший правильно назвал его имя и фамилию, Нурбек не передал постороннему одноразовый код подтверждения и проверил подлинность запроса по официальному каналу.
Примечание: Беру нені? — кодын; кімге? — бөгде адамға. Болымсыз қимыл атауы «бермеу» алдын алу қағидасын білдіреді. «Бір реттік» бөлек жазылады; бұл тіркес кодтың бір ғана әрекетке арналғанын көрсетеді.
Назначить каждой учётной записи уникальный сложный пароль, чтобы утечка одного пароля не открывала остальные сервисы.
Пример: Пошта сервисіндегі деректердің таралып кеткенін естіген соң, Айсұлу барлық тіркелгіде бір құпиясөзді қайталамай, әр есептік жазбаға бірегей күрделі құпиясөз тағайындады. — Узнав об утечке данных почтового сервиса, Айсулу не стала повторять один и тот же пароль во всех профилях и назначила каждой учётной записи уникальный сложный пароль.
Примечание: Тағайындау нені? — бірегей күрделі құпиясөз; неге? — әр есептік жазбаға. «Барлық тіркелгіде бір құпиясөзді қайталамау» тіркесінде орын мәні жатыс септігімен беріледі. «Әр» жалпылау есімдігінен кейін зат есім жекеше тұлғада келеді. Бейтарап-техникалық регистр.
Обязательно включить многофакторную аутентификацию, при которой одного скомпрометированного пароля недостаточно для входа.
Пример: Қызметкерлердің есептік жазбаларын қорғау үшін ұйым құпиясөзбен ғана шектелмей, көпфакторлы аутентификацияны міндетті түрде іске қосты. — Чтобы защитить учётные записи сотрудников, организация не ограничилась паролем и в обязательном порядке включила многофакторную аутентификацию.
Примечание: Іске қосу нені? — аутентификацияны. «Құпиясөзбен ғана шектелмеу» көмектес септігін талап етеді. «Көпфакторлы» бірнеше тәуелсіз растау факторын меңзейді; бір құпиясөзді екі рет енгізу оған жатпайды. Ресми-техникалық регистр.
Прервать сеанс удалённого управления и отозвать выданные приложению разрешения, чтобы прекратить дальнейший доступ к экрану, файлам или устройству.
Пример: Күмәнді кеңесші экранды басқаруға көшкенін түсінген бойда, Самат қашықтан басқару сеансын тоқтатып, қолданбаға берілген рұқсаттарды кері қайтарып алды. — Как только Самат понял, что сомнительный консультант получил управление экраном, он прервал сеанс удалённого управления и отозвал выданные приложению разрешения.
Примечание: Бірыңғай амал: нені тоқтату? — сеансты; нені кері қайтарып алу? — рұқсаттарды. «Түсінген бойда» іле-шала орындалған әрекетті білдіреді. «Кері қайтарып алу» — рұқсаттың күшін жою; «өшіріп тастау» сөзінен дәлірек ресми-техникалық тіркес.
Проверить зачисление подозрительного перевода по официальному каналу банка, не полагаясь на сообщение, снимок экрана или слова отправителя.
Пример: Бейтаныс адам ақшаны қателесіп жібердім дегенде, Жанар хабарламадағы сомаға сенбей, күдікті аударымның түсуін банктің ресми қосымшасынан тексерді. — Когда незнакомец заявил, что перевёл деньги по ошибке, Жанар не поверила сумме в сообщении и проверила зачисление подозрительного перевода в официальном приложении банка.
Примечание: Тексеру нені? — аударымның түсуін; қайдан? — банктің ресми арнасынан. «Түсу» қимыл атауы қаражаттың шотқа нақты есептелуін білдіреді. «Ресми арна» ұйым өзі жариялаған қолданба, сайт, бөлімше немесе нөмір болуы мүмкін.
Срочно заблокировать платёжную карту и банковский счёт либо доступ к ним, чтобы остановить дальнейшие несанкционированные операции.
Пример: Карта деректерінің бөгде сайтқа енгізілгенін байқаған соң, Ерлан төлем картасы мен банк шотын жедел бұғаттау үшін банкке өзі хабарласты. — Заметив, что данные карты были введены на постороннем сайте, Ерлан сам связался с банком, чтобы срочно заблокировать платёжную карту и банковский счёт.
Примечание: Бұғаттау нені? — төлем картасы мен банк шотын. «Жедел» шұғыл әрекетті білдіреді, бірақ ресми рәсімді айналып өтуді меңземейді. Банк нақты жағдайда картаны, шотты немесе қашықтан қолжетімділікті бөлек шектеуі мүмкін.
Задокументировать происшествие, сохранив электронные доказательства без изменений: переписку, номера, квитанции и снимки экрана.
Пример: Полицияға жүгінер алдында Ләззат хат алмасуларды өшірмей, аударым түбіртектерін жинап, электрондық дәлелдемелерді өзгеріссіз сақтап, оқиғаны құжаттады. — Перед обращением в полицию Ляззат не стала удалять переписку, собрала квитанции переводов и задокументировала происшествие, сохранив электронные доказательства без изменений.
Примечание: Құжаттау нені? — оқиғаны; қалай? — электрондық дәлелдемелерді өзгеріссіз сақтап. Көсемшенің -ып/-іп тұлғалары әрекеттердің сабақтастығын білдіреді. Ресми нұсқаулықтарда «дәлелдемелер» және «электрондық дәлелдемелер» терминдері қолданылады; мазмұнды өзгертпей сақтау маңызды.
Без промедления сообщить банку и правоохранительному органу о случае мошенничества, чтобы ограничить операции и официально зарегистрировать обращение.
Пример: Күдікті төлем анықталған сәтте Бекзат өз бетімен тергеуге кіріспей, алаяқтық оқиғасы туралы банкке және құқық қорғау органына кідіріссіз хабарлады. — Как только выявился подозрительный платёж, Бекзат не стал расследовать дело самостоятельно, а без промедления сообщил банку и правоохранительному органу о случае мошенничества.
Примечание: Хабарлау кімге? — банкке, құқық қорғау органына; не туралы? — алаяқтық оқиғасы туралы. Бірыңғай мүшелер барыс септігінде тұр. «Кідіріссіз» — ресми реңкті үстеу; ол тек кеңес сұрауды емес, оқиғаны тіркетуді де қамтиды.
Оформить добровольный отказ от получения банковских займов и микрокредитов, чтобы снизить риск оформления кредита с использованием похищенных данных.
Пример: Жеке куәлігінің көшірмесі таралып кеткенін білген соң, Гүлнар электрондық үкімет арқылы банктік қарыздар мен микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тартуды рәсімдеді. — Узнав об утечке копии удостоверения личности, Гульнар через электронное правительство оформила добровольный отказ от получения банковских займов и микрокредитов.
Примечание: Рәсімдеу нені? — бас тартуды; неден бас тарту? — қарыздар мен микрокредиттер алудан. Бұл Қазақстандағы арнайы қызметтің ресми атауына жақын құқықтық-қаржылық тіркес. Шектеу қосылғаннан кейін де кредиттік тарихты бақылау пайдалы.