Готовый набор · C2 · 12 карточек · около 12 минут
Қоғамдық дауда тараптардың ерікті әрі тең қатысуын қамтамасыз етіп, мүдделерді айқындауға, келісім нұсқаларын бағалауға және орындалатын жазбаша уағдаластық жасауға арналған қазақша C2 лексикасы.
Автор: Cards2All. Обновлено: 2026-08-03.
уточнить намерение добровольно участвовать в медиации
Пример: Медиатор алғашқы кездесуде әр тараптан рәсімге өз еркімен қатысып отырғанын растауды сұрап, олардың медиацияға қатысу ниетін нақтылады. — На первой встрече медиатор попросил каждую сторону подтвердить, что она участвует в процедуре добровольно, и уточнил их намерение участвовать в медиации.
Примечание: Транслитерация: mediatsiiağa erikti türde qatysu nietin naqtylau. Қатысу неге? медиацияға; нақтылау нені? қатысу ниетін. Еріктілік келісуге мәжбүрлеудің жоқтығын және рәсімнен кез келген сатыда бас тарту мүмкіндігін қамтиды.
раскрыть обстоятельство, способное повлиять на независимость и беспристрастность медиатора
Пример: Медиатор осы мәселе жөнінде әкімдікке бұрын кеңес бергенін хабарлап, өзінің тәуелсіздігі мен бейтараптылығына әсер етуі мүмкін мән-жайды ашты. — Медиатор сообщил, что ранее консультировал акимат по этому вопросу, и раскрыл обстоятельство, которое могло повлиять на его независимость и беспристрастность.
Примечание: Транслитерация: mediatordyñ täuelsizdigi men beitaraptylyğyna äser etetin män-jaidy aşu. Әсер ету неге? тәуелсіздігі мен бейтараптылығына; мән-жайды — табыс септігі. Бейтараптылық тараптардың екеуіне де әділ қарауды білдіреді, ал тәуелсіздік сыртқы ықпалдан бөлек ұғым.
разграничить предмет спора и пределы обсуждения
Пример: Түнгі құрылысқа қатысты дауда тараптар дау нысанасына шу деңгейі мен жұмыс уақытын енгізіп, аудан басқармасының құзыретіне жатпайтын шағымдарды талқылау аясынан шығарды. — В споре о ночном строительстве стороны включили в предмет спора уровень шума и время работ, а жалобы, не входящие в компетенцию районного управления, исключили из обсуждения.
Примечание: Транслитерация: dau nysanasy men talqylau şeginiñ arajigin ajyratu. Дау нысанасы және талқылау шегі тіркестерінде ілік септік жалғауы жасырын тұр; ажырату нені? аражігін. Талқылау шегі тараптар қарауға келіскен мәселелер аясын білдіреді.
выявить интерес, лежащий в основе заявленной позиции
Пример: «Көшені толық жабыңыз» деген ұстанымды талқылағанда, медиатор тұрғындардың негізгі мүддесі балалардың мектепке қауіпсіз жетуі екенін айқындады. — Обсуждая позицию «полностью перекройте улицу», медиатор выяснил, что основной интерес жителей заключается в том, чтобы дети безопасно добирались до школы.
Примечание: Транслитерация: ustanymnyñ astaryndağy müddeni aiqyndau. Ұстанымның — ілік септігі, астарындағы — тәуелдік тұлғадағы қатыстық анықтауыш, мүддені — табыс септігі. Ұстаным — жарияланған талап, ал мүдде — сол талапты туғызған қажеттілік не құндылық.
создать условия для равноправного участия сторон
Пример: Бір топ әңгімеге үстемдік ете бастағанда, медиатор сөз уақытын тең бөліп, әр тараптың ұсынысқа жауап беруіне жағдай жасады. — Когда одна группа начала доминировать в разговоре, медиатор поровну распределил время выступления и создал условия, чтобы каждая сторона могла ответить на предложение.
Примечание: Транслитерация: taraptardyñ teñ qatysuyna jağdai jasau. Қатысуына — тәуелдік тұлғадағы барыс септік; жағдай жасау неге? тең қатысуына. Тең қатысу бірдей нәтиже беруді емес, пікір айту, ақпарат алу және шарттардың қолайлылығын бағалау мүмкіндігінің теңдігін білдіреді.
дипломатично переформулировать резкое обвинение с учётом ситуации и достоинства стороны
Пример: «Сіздер кестені әдейі бұздыңыздар» деген қатаң айыптауды медиатор тараптың абыройына тимейтіндей етіп, «Кестенің өзгеруіне қандай жағдайлар әсер етті және оның тұрғындарға әсерін қалай азайта аламыз?» деп қайта тұжырымдады. — Медиатор дипломатично переформулировал резкое обвинение «вы намеренно сорвали график», не задевая достоинства стороны: «Какие обстоятельства повлияли на изменение графика и как мы можем уменьшить его воздействие на жителей?»
Примечание: Транслитерация: qatañ aiyptaudy jağdaiğa sai äri taraptyñ abyroiyn saqtaityn türde qaita tujyrymdau. Қайта тұжырымдау нені? айыптауды. C2 деңгейінде міндет тек ашық сұрақ қою емес: медиатор жағдайды, реңкті және тараптың мәдени сезімталдығын ескеріп, өткір репликаны дипломатиялық қалыпқа түсіреді.
согласовать объём информации с отдельной встречи, который можно раскрыть
Пример: Жеке кездесуде кәсіпкер қаржылық деректерін ашқан соң, медиатор онымен екінші тарапқа жария етуге жататын ақпарат көлемін келісіп, тек қосымша мерзім қажет екенін жеткізуге уағдаласты. — После того как предприниматель раскрыл финансовые данные на отдельной встрече, медиатор согласовал с ним объём информации для раскрытия и условился сообщить второй стороне лишь о необходимости дополнительного срока.
Примечание: Транслитерация: jeke kezdesude alynğan aqparattyñ jariia etiletin kölemin kelisu. Ақпараттың — ілік септігі; көлемін — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Жеке кездесуде алынған мәліметті оны берген тараптың келісімінсіз жария етуге болмайды; медиатор тараппен жария етілетін ақпарат көлемін алдын ала келіседі.
оценить варианты соглашения по согласованным общим критериям
Пример: Тараптар үш нұсқаны заңға сәйкестік, қауіпсіздік, шығын және іске асыру мерзімі сияқты өздері келіскен ортақ өлшемдер бойынша бағалады. — Стороны оценили три варианта по согласованным общим критериям: соответствию закону, безопасности, затратам и сроку реализации.
Примечание: Транслитерация: kelisim nusqalaryn taraptar kelisken ortaq ölşemder boiynşa bağalau. Нұсқаларын — тәуелдік тұлғадағы табыс септік; тараптар келіскен — өлшемдерді анықтайтын есімшелі оралым. Ортақ өлшемдер нұсқаларды бірізді салыстыруға көмектеседі, бірақ шешімді тараптардың орнына қабылдамайды.
учесть права и законные интересы третьих лиц
Пример: Базарға кіреберіс жолды бөліп пайдалану нұсқасын қарастырғанда, тараптар жедел жәрдем көлігінің өту мүмкіндігін және көрші дүкен иелерінің өз нысандарына кедергісіз кіру құқығын ескерді. — Рассматривая вариант раздельного использования подъездной дороги к рынку, стороны учли возможность проезда машины скорой помощи и право владельцев соседних магазинов на беспрепятственный доступ к своим объектам.
Примечание: Транслитерация: üşinşi tulğalardyñ quqyqtary men zañdy müddelerin eskeru. Тұлғалардың — ілік септігі; құқықтары мен мүдделерін — тәуелдік тұлғадағы бірыңғай мүшелер, табыс септігінің көрсеткіші соңғысына жалғанған. Өзара қолайлы нұсқа рәсімге қатыспайтын адамдардың құқықтарын бұзбауға тиіс.
проверить практическую выполнимость соглашения
Пример: Қол қоюдан бұрын тараптар жауапты адамдардың қажетті өкілеттігі бар-жоғын, бөлінген қаражаттың жеткіліктілігін және жабдықтың уақытында жеткізілу мүмкіндігін анықтап, келісімнің іс жүзінде орындалу мүмкіндігін тексерді. — До подписания стороны выяснили, обладают ли ответственные лица необходимыми полномочиями, достаточно ли выделенных средств и возможно ли своевременно поставить оборудование, и тем самым проверили практическую выполнимость соглашения.
Примечание: Транслитерация: kelisimniñ is jüzinde oryndalu mümkindigin tekseru. Келісімнің — ілік септігі; орындалу мүмкіндігін — тұйық етістік негізіндегі тәуелдік тіркес, табыс септігінде. Іс жүзінде орындалу құқықтық жарамдылықпен ғана шектелмей, ресурс, өкілеттік және уақыттың жеткіліктілігін де қамтиды.
конкретизировать обязательства, сроки и порядок исполнения
Пример: Қорытынды отырыста тараптар кімнің қандай жұмысты қай күнге дейін атқаратынын және кешігу туралы қалай хабарлайтынын жазып, міндеттемелерді, мерзімдерді және орындау тәртібін нақтылады. — На итоговой встрече стороны записали, кто какую работу и к какой дате выполнит и как сообщит о задержке, конкретизировав обязательства, сроки и порядок исполнения.
Примечание: Транслитерация: mindettemelerdi, merzimderdi jäne oryndau tärtibin naqtylau. Нақтылау нені? міндеттемелерді, мерзімдерді және тәртібін. Орындау тәртібі — ілік жалғауы түсірілген матаса байланысқан тіркес: орындау(дың) тәртібі. Нақты тұжырым жауапты тұлғаны, әрекетті, мерзімді және орындау тәсілін екіұшты етпей көрсетеді.
оформить соглашение об урегулировании спора в письменной форме
Пример: Тараптар келісілген шаралар мен олардың орындалу мерзімдерін соңғы рет тексеріп, дауды реттеу туралы келісімді жазбаша ресімдеп, оған қол қойды. — Стороны в последний раз проверили согласованные меры и сроки их исполнения, письменно оформили соглашение об урегулировании спора и подписали его.
Примечание: Транслитерация: daudy retteu turaly kelisimdi jazbaşa resimdeu. Дауды — табыс септігі; реттеу туралы тіркесі келісімнің мақсатын анықтайды; келісімді — табыс септігі. Қолданыстағы заң бойынша келісімде жасалған күні мен орны, тараптар мен олардың өкілдері, дау нысанасы, медиатор туралы деректер, келісілген міндеттемелер, орындау тәсілдері мен мерзімдері және орындамаудың салдарлары қамтылуға тиіс. Келісімге тараптар мен медиатор қол қояды.