Готовый набор · C2 · 12 карточек · около 12 минут
Лексика C2 для обоснования государственного вмешательства, сопоставления регуляторных вариантов и оценки результатов публичной политики.
Автор: Cards2All. Обновлено: 2026-08-03.
определить масштаб и первопричины проблемы
Пример: Сарапшылар жекелеген шағымдарды жалпы үрдіс деп қабылдамай, мәселенің ауқымы мен түпкі себептерін әкімшілік деректер және сауалнама нәтижелері арқылы айқындады. — Эксперты не стали принимать отдельные жалобы за общую тенденцию и определили масштаб и первопричины проблемы с помощью административных данных и результатов опроса.
Примечание: Мәселенің — ілік септігі; ауқымы — тәуелдік жалғауының үшінші жағы, себептерін — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Айқындау нені? ауқымы мен себептерін. Ресми-талдамалық регистрде мәселенің белгісін оның себебінен ажыратуды білдіреді.
обосновать необходимость государственного вмешательства
Пример: Баяндамада нарықтағы ақпараттың асимметриясы дәлелдермен көрсетіліп, мемлекеттік араласудың қажеттілігі негізделді. — В докладе на основе доказательств была показана информационная асимметрия на рынке и обоснована необходимость государственного вмешательства.
Примечание: Араласудың — қимыл атауы ілік септігінде; қажеттілігін — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Негіздеу нені? қажеттілігін. Ақпараттың асимметриясы — нарыққа қатысушылардың ақпаратты бірдей иеленбеуі. Тіркес араласудың нақты нысанын автоматты түрде қолдамайды, тек мемлекеттің әрекет етуіне негіз бар-жоғын дәлелдеуді білдіреді.
определить базовый сценарий регулирования для сравнения
Пример: Талдаушылар жаңа талап енгізілмеген жағдайда шығындар қалай өзгеретінін болжап, реттеудің негізгі сценарийін айқындады. — Аналитики спрогнозировали, как изменятся издержки, если новое требование не вводить, и определили базовый сценарий регулирования.
Примечание: Реттеудің — ілік септігі; сценарийін — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Айқындау нені? сценарийін. Негізгі сценарий — ұсынылған шараның ықпалын салыстыруға арналған бастапқы жағдай; ол қазіргі ахуал болашақта өзгермейді дегенді білдірмейді.
сопоставить альтернативные варианты регулирования
Пример: Жұмыс тобы толық тыйым салуды ғана қарастырмай, өзін-өзі реттеу мен ақпаратты міндетті ашуды қоса алғанда, реттеудің баламалы нұсқаларын салыстырды. — Рабочая группа рассмотрела не только полный запрет, но и сопоставила альтернативные варианты регулирования, включая саморегулирование и обязательное раскрытие информации.
Примечание: Реттеудің — ілік септігі; нұсқаларын — көптік, тәуелдік және табыс септік көрсеткіштері қабаттасқан тұлға. Салыстыру нені? нұсқаларын. Балама нұсқалар реттеушілік те, реттеушілік емес те болуы мүмкін.
проанализировать и разграничить позиции заинтересованных сторон
Пример: Қоғамдық консультациядан кейін хатшылық мүдделі тараптардың ұстанымдарын саралап, ортақ ұсыныстарды шешілмеген қайшылықтардан бөлек көрсетті. — После общественной консультации секретариат проанализировал позиции заинтересованных сторон и отдельно представил общие предложения и нерешённые разногласия.
Примечание: Тараптардың — көпше тұлғадағы ілік септік; ұстанымдарын — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Саралау нені? ұстанымдарын. Саралау жай ғана пікірлерді тізбелеуден гөрі олардың негізін, айырмасын және тоғысатын тұстарын ашуды білдіреді.
оценить регуляторные выгоды и издержки в денежном выражении
Пример: Әзірлеушілер уақыт үнемін, есептілікке жұмсалатын еңбекті және ықтимал залалды ортақ өлшеммен салыстыру үшін реттеушілік пайдалар мен шығасыларды ақшалай өлшемде бағалады. — Разработчики оценили регуляторные выгоды и издержки в денежном выражении, чтобы сопоставить экономию времени, трудозатраты на отчётность и возможный ущерб в общей шкале.
Примечание: Пайдалар мен шығасыларды тіркесінде табыс септігінің көрсеткіші соңғы бірыңғай мүшеге жалғанған. Бағалау нені? пайдалар мен шығасыларды. Ақшалай өлшемде бағалау — ресми-талдамалық тіркес; ақшалай бағалау мүмкін емес ықпалдарды талдаудан шығаруға болмайды.
измерить административную нагрузку, создаваемую требованиями
Пример: Сарапшы талапты орындауға кететін уақытты, құжаттар санын және сыртқы қызмет құнын есептеп, шағын кәсіпорындарға түсетін әкімшілік ауыртпалықты өлшеді. — Эксперт рассчитал время на выполнение требования, количество документов и стоимость внешних услуг и измерил административную нагрузку на малые предприятия.
Примечание: Ауыртпалықты — табыс септік; шағын кәсіпорындарға түсетін тіркесінде жүктеме түсетін адресат барыс септігінде беріледі. Өлшеу нені? ауыртпалықты. Бұл ұғым салық сомасымен шектелмей, ақпарат ұсынуға және рәсімдерді орындауға кететін ресурстарды да қамтиды.
оценить косвенные и непредусмотренные последствия
Пример: Лицензиялау сапаны арттыруы мүмкін болғанымен, талдау нарыққа кірудің қиындауы сияқты жанама және көзделмеген салдарды да бағалады. — Хотя лицензирование может повысить качество, анализ оценил также косвенные и непредусмотренные последствия, например усложнение входа на рынок.
Примечание: Салдарды — көптік тұлғадағы табыс септік. Көзделмеген — көздеу етістігінің болымсыз ырықсыз есімшесі. Бағалау нені? салдарды. Жанама салдар әсер ету тізбегі арқылы туындайды, ал көзделмеген салдар бастапқы мақсатта алдын ала қарастырылмаған болады.
учесть неравномерное распределение воздействия регулирования
Пример: Орташа көрсеткіш оң болғанымен, комиссия реттеу ықпалының табыс деңгейі мен өңірге қарай әркелкі бөлінуін ескерді. — Хотя средний показатель был положительным, комиссия учла неравномерное распределение воздействия регулирования в зависимости от уровня дохода и региона.
Примечание: Ықпалының — тәуелдік тұлғадағы ілік септік; бөлінуін — тәуелдік тұлғадағы табыс септік. Ескеру нені? бөлінуін. Әркелкі сөзі бірге жазылады; тіркес жиынтық пайданың әр топқа бірдей тимеуі мүмкін екенін дәл көрсетеді.
установить целевые индикаторы, измеряющие результативность и эффективность
Пример: Бағдарлама басталмай тұрып, ведомство қол жеткізілген өзгеріс пен оған жұмсалған ресурсты бөлек көрсететін нәтижелілік пен тиімділікті өлшейтін нысаналы индикаторларды белгіледі. — До начала программы ведомство установило целевые индикаторы, раздельно отражающие достигнутое изменение и затраченные на него ресурсы.
Примечание: Нәтижелілік пен тиімділікті — бірыңғай тура толықтауыштар, табыс септік көрсеткіші екеуінде де бар; индикаторларды — көптік тұлғадағы табыс септік. Белгілеу нені? индикаторларды. Нәтижелілік мақсатқа жетуді, тиімділік нәтиже мен жұмсалған ресурстың арақатынасын сипаттайды.
вести регулярный мониторинг хода реализации
Пример: Ведомство тоқсан сайын деректерді жаңартып, жоспардан ауытқуды ерте анықтау үшін іске асыру барысына тұрақты мониторинг жүргізді. — Ведомство ежеквартально обновляло данные и вело регулярный мониторинг хода реализации, чтобы рано выявлять отклонения от плана.
Примечание: Іске асыру барысына — барыс септік; мониторинг жүргізу неге? іске асыру барысына. Тұрақты сөзі мұнда жүйелі мерзімділікті білдіреді. Мониторинг деректерді жинау мен талдауға сүйенеді, бірақ саясаттың себепті ықпалын өздігінен дәлелдемейді.
пересмотреть регуляторный инструмент по итогам последующей оценки
Пример: Үш жылдық дерек бастапқы болжамның расталмағанын көрсеткен соң, орган кейінгі бағалау қорытындысы бойынша реттегіш құралды қайта қарады. — После того как данные за три года показали, что исходный прогноз не подтвердился, орган пересмотрел регуляторный инструмент по итогам последующей оценки.
Примечание: Қорытындысы бойынша — шешімнің негізін білдіретін септеулік құрылым; құралды — табыс септік. Қайта қарау нені? реттегіш құралды. Кейінгі бағалау шара іске асқаннан кейін нақты нәтижелерді тексереді; қайта қарау құралды міндетті түрде жою емес, оны сақтау, түзету немесе тоқтату туралы дәлелді шешім қабылдауды білдіреді.